Sri Lanka heette vroeger Ceylon. Dat was de officiële naam van het eiland totdat het land in 1972 zijn onafhankelijkheid verder doorvoerde en de naam veranderde in Sri Lanka. Maar de geschiedenis van de namen van dit eiland gaat veel verder terug dan de koloniale periode.
Hoe heette Sri Lanka vroeger: van oeroude namen tot Ceylon
Lang voor de Europeanen het eiland bereikten, kenden verschillende culturen het al onder eigen namen. In oude Indische teksten werd het eiland aangeduid als Lanka of Sinhala. De naam Sinhala verwijst naar de Singalese bevolking, de grootste bevolkingsgroep op het eiland. In het klassieke Sanskriet duikt ook de naam Simhala op, met een vergelijkbare betekenis.
Arabische handelaren noemden het eiland Serendib. Dat woord klinkt misschien bekend, en dat is geen toeval: het Engelse woord “serendipity” (een gelukkige toevalsvondst) is rechtstreeks afgeleid van deze oude naam voor Sri Lanka. Perzische en Arabische reizigers kwamen het eiland al eeuwenlang tegen op hun handelsroutes door de Indische Oceaan.
De oude Grieken en Romeinen kenden het eiland als Taprobane. De Griekse geograaf Ptolemaeus beschreef het eiland onder die naam in zijn wereldkaarten. Ook namen als Taprobana en variaties daarop komen voor in vroege Europese bronnen.
De naam Ceylon tijdens de koloniale periode
Toen de Portugezen in de vroege zestiende eeuw het eiland bereikten, gebruikten zij de naam Ceilão. Dat was een verbastering van de lokale naam Sinhale of een variant daarop. De Nederlanders namen het eiland over van de Portugezen in de zeventiende eeuw en gebruikten de naam Ceilon. Toen de Britten vervolgens de macht overnamen aan het begin van de negentiende eeuw, werd dat Ceylon. Onder Brits bestuur bleef Ceylon de officiële naam, en zo kennen veel mensen het eiland nog steeds.
Ceylon als naam werd wereldwijd bekend, vooral door de theeplantages die de Britten er aanlegden. Ceylonthee werd een begrip dat tot op de dag van vandaag bestaat. Zelfs nu Sri Lanka al ruim vijftig jaar zijn nieuwe naam draagt, staat “Ceylon Tea” nog steeds op pakjes thee in de supermarkt.
Waarom veranderde de naam van Ceylon naar Sri Lanka?
In 1948 werd Ceylon onafhankelijk van Groot-Brittannië, maar de naam Ceylon bleef nog even bestaan. In 1972 werd het land een republiek en koos het voor de naam Sri Lanka. Die naam is afkomstig uit het Sanskriet. “Sri” betekent zoiets als heilig of gezegend, en “Lanka” is de oude naam voor het eiland zelf. De volledige naam betekent dus ruwweg “het heilige eiland” of “het gezegend eiland”. In 1978 werd de officiële naam uitgebreid naar de Democratische Socialistische Republiek Sri Lanka.
De naamsverandering was geen toeval. Het was een bewuste keuze om de koloniale geschiedenis achter zich te laten en de eigen culturele en historische identiteit te benadrukken. De naam Lanka had immers al duizenden jaren een diepe betekenis in de lokale cultuur en in oude religieuze teksten zoals het Ramayana-epos.
Kort overzicht van de namen van Sri Lanka door de eeuwen
- Lanka / Sinhala / Simhala: oude lokale en Sanskriet namen, al duizenden jaren in gebruik
- Taprobane: naam gebruikt door de oude Grieken en Romeinen
- Serendib: naam gebruikt door Arabische en Perzische handelaren
- Ceilão: Portugese naam, zestiende eeuw
- Ceilon: Nederlandse naam, zeventiende eeuw
- Ceylon: Britse naam, negentiende tot twintigste eeuw
- Sri Lanka: officiële naam vanaf 1972
Feiten over Sri Lanka in het kort
Sri Lanka ligt als eiland in de Indische Oceaan, vlak onder het zuiden van India. De hoofdstad is Sri Jayawardenepura Kotte, maar de grootste stad is Colombo. De officiële talen zijn Singalees en Tamil. De vroegere naam Ceylon kom je in het dagelijks leven nog vaak tegen, met name in de theehandel en in oudere boeken en kaarten.
Als iemand je vraagt hoe Sri Lanka vroeger heette, is het kortste antwoord: Ceylon. Maar achter die naam schuilt een veel rijkere geschiedenis van namen die het eiland door de eeuwen heen heeft gedragen, van Serendib tot Taprobane. Die veelheid aan namen laat zien hoe veel verschillende culturen en handelsvölken al eeuwenlang in contact stonden met dit eiland in de Indische Oceaan.
